Michel Kappen, CEO & Oprichter

Scotch Whisky International

In 2007 lanceerde hij Schotse single malt whisky als beleggingsproduct. De pers viel over hem heen. Wat was dit voor cowboy? Inmiddels heeft Michel Kappen zijn gelijk gekregen: over de afgelopen tien jaar heeft Scotch Whisky International netto 15,6 procent winst gemaakt per jaar per verkochte fles. En inmiddels voorziet zijn bedrijf in vermogensbeheer en wordt er hard aan gewerkt om whisky de komende jaren tussen aandelen en vastgoed te positioneren.

Waar is jouw passie voor Schotse single malt whisky ontstaan?
“Die is ontstaan toen ik in 1998 met een whiskyreis mee was naar Schotland. Ik ontdekte hoe zuiver, mooi en eerlijk het product is. Als op een etiket staat dat de whisky tien jaar oud is, dan houdt dat in dat het jongste vat tien jaar oud is. De Schotten leveren dus meer dan er op het etiket staat. Dat bekoort me. Buiten dat het smakenspectrum van Schotse single malt whisky veruit de grootste is van alle dranken op deze aardbol. Dat is wetenschappelijk vastgesteld. Dat spectrum herbergt ongeveer 450 verschillende geuren. Alle rode en witte wijnen op de wereld bij elkaar komen niet verder dan 225. Er is geen enkele drank die ook maar in de buurt komt van de klasse van Schotse single malt whisky.”

Wat was de eerste whisky die je dronk?
“De eerste whisky die ik dronk was een Ballantines. Niet te zuipen! Maar toen wist er ook nog niets van. Dat is een blended whisky. Wat de eerste single malt was, weet ik niet meer. Maar wel wat die met me deed… De smaakbeleving! Ik werd helemaal blij. Je kunt het vergelijken met eten op sterrenniveau.”

Vier jaar later, in 2002, zegde jij je baan bij de Rabobank op om je te richten op de wereld van de Schotse single malt whisky.
“Onbevangen ben ik dat nieuwe avontuur aangegaan. Ik promootte whisky, organiseerde proeverijen en events, gaf presentaties, probeerde single malt whisky als consumptieproduct op de Nederlandse markt te zetten… Het ging allemaal moeizaam en op kleine schaal. Nederlanders drinken geen whisky, in ieder geval niet in de hoeveelheden dat je daar een gezond businessmodel op kunt baseren. Het water stond me aan de lippen en ik moest een knoop doorhakken: was er een andere koers die ik kon varen om toch met whisky bezig te blijven, of moest ik stoppen?”

Wat was het aha-moment dat je mogelijkheden zag in whisky als beleggingsproduct?
“Dat was toen ik de prijslijst van een leverancier onder ogen kreeg en twaalf flessen Ardbeg van zeventien jaar oud bij hem wilde bestellen. Toen zei hij: ‘Dat gaat niet, want ik krijg maar zesendertig flessen toebedeeld voor heel Nederland.’ Daar moest hij dus 1.900 slijters mee bedienen. Die flessen waren op voorhand al weg. Hij wilde mij helpen en bood me drie stuks aan. Alleen kon hij die niet nu leveren, want alles was al uitverkocht. Ik vroeg hem waarom hij de Ardbeg dan op zijn prijslijst had staan. ‘Het kost mij veel meer werk om iedere keer weer producten van de koersprijslijst te halen, dan ze erop te laten staan en af en toe tegen een klant te zeggen dat ze niet op voorraad zijn en alleen als backorder kunnen worden besteld.’ Na twee maanden kreeg ik mijn drie flessen geleverd. Tot mijn verbazing moest ik er 15 procent meer voor betalen. Ik belde de leverancier om te vragen hoe dat zat. ‘Ze hebben de prijzen verhoogd in Schotland. Zo werkt het nu eenmaal. Als dat een probleem voor je is, mag je de flessen terugsturen, hoor. Wij raken ze toch wel kwijt.’ Wacht even, dacht ik: schaars product, goed van kwaliteit, statusgevoelig en in twee maanden tijd 15 procent duurder. Een geweldig investeringsproduct! Dat was het aha-moment. Op basis van mijn ervaringen in beleggingen en mijn kennis in single malt whisky lanceerde ik eind 2007 mijn eerste beleggingsproducten. Met succes: over de afgelopen tien jaar hebben wij bruto 17,5 procent winst gemaakt per jaar per verkochte fles. Netto, minus kosten, komt dat uit op 15,6 procent.”

Michel Kappen - 3 2
Michel Kappen - 6 2
Michel Kappen - 4 2

“Begin 2019 lanceren we een nieuw concept: de Scotch Whisky Investors Club . Met een investering vanaf 2,5 ton kun je daar lid worden. Dan gaan werkelijk alle deuren voor je open.”

Vertel eens over die beleggingsproducten: heb je het dan over flessen of fondsen?
“Ik wil dat mijn klanten exact weten waarin ze investeren. Dat kan alleen door individuele portefeuilles samen te stellen. Het product waarmee het geld moet worden verdiend, verkoop ik aan de klant. Dat is de onderliggende waarde. Alles wat we aan klanten leveren, hebben we op voorraad. Dat staat allemaal op de balans van Scotch Whisky International. Op het moment dat een whisky in zijn portefeuille zit, kan hij meteen toetsen wat het in de markt waard is. Heel veel ingewikkelder dan dat is het niet. Het is transparant, de klant weet waar hij in belegt. Ik heb heel veel kansen gehad om whiskyfondsen op te zetten, maar ik ben er altijd van weggebleven.

Dit is mijn visie: individueel investeren in kwalitatief goede producten. Dat doen we nog steeds. Alleen begonnen we in 2007 met portefeuilles van 500 en 1.000 euro. Inmiddels is het instapbedrag om hier klant te worden 25.000 euro. Bij investeringen van meer dan een ton praten we over vermogensbeheer. Onze grootste klant heeft een portefeuille van 9 miljoen.”

“Van elke klant krijg ik wel een knuffel.”

Jij hebt een vergunning van de Autoriteit Financiële Markten, wat whisky tot een officieel beleggingsproduct maakt.
“Dat is een zware bevalling geweest. Whisky als beleggingsproduct: daar word je niet elke dag mee geconfronteerd. Dat is iets unieks. Niemand in de wereld deed dat. Toen ik ermee begon, viel de hele wereldpers over me heen. Ik moest naar Reuters, Bloomberg en CNBC in Londen, BCC in Canada, alle kranten in Nederland schreven erover, ik ben zelfs op het journaal in Japan geweest. Kwamen vier Japanners langs, toen ik nog kantoor hield in een bollenschuur. Ik wist bij god niet wat me overkwam. De AFM kwam al vrij snel daarna met een reactie in de trant van: ‘Doe je het wel volgens de regels?’ Toen we een belegd vermogen van 17 miljoen hadden, zei de AFM: ‘Volgens ons moeten we dit toch onder toezicht gaan stellen, want het wordt wel heel groot. Zonder vergunning loopt de klant misschien toch wel wat risico.’ Dat was een grote stap voor ons.”

Michel Kappen - 7 2
Michel Kappen - 5 2
Michel Kappen - 3 2

Stel ik heb een ton beschikbaar, hoe gaan we die dan toewijzen?
“Bij vermogensbeheer gaan we in detail jouw vermogen en jouw verwachtingen in kaart brengen. We zeggen bij aanvang dat je niet meer dan 10 procent van je vrij belegbare vermogen in whisky mag stoppen. De AFM heeft dat als advies meegegeven. Mijn beleggingsadviseurs doen het uitvoerende werk. Gebaseerd op jouw risicoprofiel maken ze een portefeuille op maat van de whisky’s die ik heb ingekocht. Van elke klant krijg ik wel een knuffel. Omdat wij ze aanvoelen, omdat ze er blij mee zijn, het gaaf vinden.”

“De komende jaren gaan we whisky positioneren tussen aandelen en vastgoed. Whisky gedraagt zich als vastgoed. Maar is verhandelbaar als een aandeel. Als we die positie verwerven – dat is een kwestie van tijd -, gaat er nog meer belangstelling voor beleggen in whisky ontstaan.”

Welke whisky past bij een hoog en welke bij een laag risicoprofiel?
“Bij een hoog risicoprofiel past een whisky die heel schaars is, vijftig jaar oud, waar je 5.000 euro voor betaalt. Zo’n fles gedraagt zich als een speculatief product. Gaat hij de komende vijf jaar naar de 10.000 euro toe, is de markt bereid dat ervoor te betalen? Of moet je zelfs met een verlies genoegen nemen wanneer je ervan af wilt? Daar valt niets over te zeggen. Wil je degelijk beleggen, dan koop je een vat van een jaar of vijf oud; daar betaal je een heel lage prijs per fles voor. Als je whisky in een vat laat rijpen, wordt hij elk jaar ouder. En voor oudere whisky wordt in de markt meer betaald. Dat is een wetmatigheid. Er komt dus waardevermeerdering in je investering. Het risico is alleen: krijg je het liquide gemaakt op het moment dat je dat wilt? Wat dat betreft gedraagt het zich hetzelfde als vastgoed.”

Whisky die in een fles zit, wordt niet ouder.
“Nee. Maar die verliest niet aan kwaliteit. In de fles blijft whisky honderden jaren goed. En het kost niets om het goed te houden. Dat is het grote voordeel ten opzichte van andere alternatieve investeringen. Aan auto’s zitten onderhoudskosten. Hoe houd je kunst intact, wijn drinkbaar? Aan whisky geef je nul euro uit en hij blijft goed.”

De World Whisky Index faciliteert de koop en verkoop van flessen whisky. Niet van vaten?
“We werken nu hard aan een nieuwe versie van dit handelsplatform, waarop de klant ook vaten en zelfs complete portefeuilles kan verhandelen. Dus hij kan in één keer grote transacties doen, tegen realtime koersprijslijst informatie. Dat lijkt heel erg op de beurs, in die zin dat je thuis achter je aandelenportefeuille kunt handelen in flessen en vaten. De komende jaren gaan we whisky positioneren tussen aandelen en vastgoed. Whisky gedraagt zich als vastgoed, maar is verhandelbaar als een aandeel. Als we die positie verwerven – dat is een kwestie van tijd –, gaat er nog meer belangstelling voor beleggen in whisky ontstaan.

Ik verwacht dat er meerdere portefeuilles van miljoenen gaan binnenkomen. Het nieuwe handelsplatform draait alleen maar op basis van financiële analyses. Tien jaar lang hebben we cijfermateriaal verzameld op basis van transacties, 100 procent feitelijke, juiste informatie. Die stoppen we in het nieuwe systeem en dat is de voedingsbodem voor onder meer grafieken, koers-winstverhoudingen in historische rendementen en liquiditeitsposities in bepaalde categorieën whisky. Zo geven we inzicht, ook aan de leek, wat de whiskymarkt nu precies is en doet.”

“Toen ik begon met whisky als beleggingsproduct, viel de hele wereldpers over me heen. Ik moest naar Reuters, Bloomberg en CNBC in Londen, BCC in Canada, alle kranten in Nederland schreven erover, ik ben zelfs op het journaal in Japan geweest. Kwamen vier Japanners langs, toen ik nog kantoor hield in een bollenschuur. Ik wist bij god niet wat me overkwam.”

Kortom: whisky wordt nóg meer een beleggingsproduct.
“Je kan straks zelfs op elke hoek van de wereld handelen. Met onze app kun je aankopen en verkopen activeren zonder dat er een financiële transactie bij komt kijken. Die vindt pas later plaats, bijvoorbeeld ’s avonds of de volgende dag, wanneer je daartoe in de gelegenheid bent. Dat is handig voor als je een interessante whisky voorbij ziet komen en snel wilt handelen, ook als je niet in staat bent om meteen de betaling te doen. Hiervoor bieden we zeg maar een stukje krediet. Dat kunnen wij doen omdat wij de voorraden, en dus de portefeuilles, beheren. Die vormen dan een soort onderpand. In Sassenheim liggen 65.000 flessen, in Schotland 1.100 vaten. De gezamenlijke marktwaarde is rond de 55 miljoen euro.”

Niet alleen je handelsplatform, ook je kantoor in Sassenheim wordt verbouwd. Vertel.
“Dat heeft te maken met een concept dat we begin 2019 gaan lanceren: de Scotch Whisky Investors Club. Vermogensbeheerklanten vanaf 2,5 ton kunnen daar lid van worden. Dan gaan werkelijk alle deuren voor je open. Als wij iets bijzonders inkopen in Schotland, krijgen leden van de SWIC dat als eerste aangeboden. En hier, intern in dit gebouw, creëren wij faciliteiten waar investeerders behoefte aan hebben. Zij kunnen hier bijvoorbeeld met een zakenrelatie zitten en dan zorgen wij ervoor dat ze geweldig eten krijgen, fantastische wijnen en uiteraard de beste whisky’s. Een beetje het Louwman-concept: klanten naar je toe halen en kwaliteit bieden. Dat high-end hospitality effect gaan we hier inbouwen, we streven naar een niveau dat je ook in toprestaurants kunt vinden. De whisky’s die we hier opentrekken, vind je nergens ter wereld.”

Je hebt inmiddels ook je eigen whisky.
“Dat is een voortvloeisel uit het beleggen in vaten. De whisky moet uiteindelijk gebotteld worden. We hebben ervoor gekozen om een eigen label te ontwikkelen. Dat heet MO ÒR, dat is Gaelic voor ‘mijn goud’. We hebben de allerhoogste gradatie in de whiskywereld erop toegepast. Dat betekent dat het niet alleen maar single malt is, maar ook single cask – het komt uit één vat. Dat zie je niet heel veel. We bottelen op minimaal 46 procent. Dat is de beste alcoholsterkte die je kunt gebruiken. Met dat percentage hoef je niet te filteren – dat maakt de whisky helder van structuur, maar gaat wel ten koste van smaakelementen. En bijkleuren doen we sowieso niet: het product moet 100 procent authentiek zijn. Zoals het uit het vat komt, gaat het in de fles. MO ÒR kun je alleen kopen via de World Whisky Index en proeven in een aantal Michelinrestaurants en vijfsterrenhotels.”

Als jij iets te vieren hebt, wat trek je dan open?
“Een heel goede fles wijn of een heel goede fles whisky. Sommige whisky’s zijn zó goed dat je echt kippenvel krijgt. Geen enkele drank kan mij zo raken als een Schotse single malt. Ik denk dat dat voor iedereen geldt die weleens sterkedrank of alcohol drinkt. Alleen de meeste mensen hebben niet het vermogen om naar kwaliteit te kijken en laten zich leiden door marketing en geld. Als je je daarvan kunt loskoppelen en de moeite neemt om je erin te verdiepen, dan ga je voor zeker om.”

Auteur: Bart-Jan Brouwer / Fotografie: Milan Kaine